Search Icon
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
Ψυχική Υγεία

Φθόνος Μορφές: Τα τρία είδη ζήλιας σύμφωνα με τον Φρόυντ – Αντιμετώπιση

Φθόνος Μορφές: Τα τρία είδη ζήλιας σύμφωνα με τον Φρόυντ – Αντιμετώπιση

Η αναγνώριση της αξίας του εαυτού μας, θα μειώσει αναπόφευκτα τις συμπεριφορές της ζήλιας, οι οποίες αν μη τι άλλο, πέρα από την υποτίμηση του άλλου, συνιστούν και πράξεις υποτίμησης του ίδιου μας του εαυτού


Ζήλια Μορφές: Ο Αριστοτέλης στη “Ρητορική” όρισε το φθόνο ως τον πόνο που προκαλεί η τύχη των άλλων.

Τα 3 είδη της ζήλιας σύμφωνα με τον Φρόυντ

Σύμφωνα με τον Φρόυντ, υπάρχουν τρία είδη ζήλιας: η φυσιολογική, η προβολική και η παθολογική- παρανοϊκή. Τη φυσιολογική ζήλια την αισθάνονται λίγο-πολύ όλοι οι άνθρωποι σε κάποια φάση της ζωής τους και προκαλείται συνήθως από κάποιο έναυσμα. Η προβολική- νευρωτική ζήλια προκύπτει από προβολή δικών μας αρνητικών συναισθημάτων σε κάποιον άλλο. Η παθολογική ζήλια σχετίζεται σχεδόν αποκλειστικά με την έμμονη ιδέα της απιστίας και συνήθως με μια επανενεργοποίηση παλαιότερων τραυματικών εμπειριών και βιωμάτων, που έχουν στιγματίσει το άτομο.

Μία αιτία, η οποία έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία, σχετίζεται με την αναπαραγωγή ενός μοντέλου συμπεριφοράς που μας ”χρέωσαν” όταν ήμασταν μικροί. Οι γονείς χρησιμοποιούν συχνά τον όρο ζήλια ή ζηλιάρης για να χαρακτηρίσουν τη συμπεριφορά ενός παιδιού, π.χ. στα πλαίσια μίας αδερφικής διαμάχης. Προσδίδουν κατά αυτόν τον τρόπο μία αρνητική χροιά στα παιδικά συναισθήματα και μία ταμπέλα στον ”ένοχο”.

Ο John Bowlby και η θεωρία της προσκόλλησης

Ο ψυχαναλυτής John Bowlby διατύπωσε πρώτος τη θεωρία της προσκόλλησης, με βάση την οποία το παιδί, ως κοινωνικό ον, διαμορφώνει την προσωπικότητά του ανάλογα με τις σχέσεις που αναπτύσσει με τους σημαντικούς φροντιστές του. Στόχος της προσκόλλησης για το παιδί είναι να νιώσει ασφάλεια και προστασία, ενώ παράλληλα μαθαίνει να δείχνει εμπιστοσύνη. Ένας συναισθηματικά ή πρακτικά μη διαθέσιμος γονιός ή ένας γονιός συναισθηματικά ανώριμος, ένα ασταθές περιβάλλον είναι παράγοντες που ενδέχεται να οδηγήσουν σε τραύματα προσκόλλησης και σε επακόλουθη ανασφάλεια του ατόμου στην ενήλικη ζωή του.

Χαμηλή αυτοεκτίμηση και ζήλια

Ένας επιπλέον σημαντικός αιτιολογικός παράγοντας είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση του ατόμου που ζηλεύει, καθώς ενδόμυχα αναπτύσσει την πεποίθηση ότι δεν αξίζει, με αποτέλεσμα γενικότερα τις αρνητικές προσδοκίες στα πλαίσια μίας σχέσης. Ο ζηλιάρης επιδιώκει να τον αγαπούν και να βιώσει την επιβεβαίωση.

Στην πηγή της παθολογικής ζήλιας υπάρχουν στοιχεία υπέρμετρου εγωισμού και μία ανάγκη κατοχής του άλλου. Ο έρωτας είναι εξάλλου ένα συναίσθημα που φέρνει μαζί του μια ανησυχία και μια επιθυμία να γνωρίζουμε σχεδόν τα πάντα τόσο για το παρόν αλλά πολλές φορές και για το παρελθόν του συντρόφου μας. Η κτητικότητα μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε στοιχεία καταπίεσης του συντρόφου και σε μία εν τέλει ασύμμετρη και όχι ισότιμη σχέση.

Ερωτική ζήλια

Η ερωτική ζήλια είναι ένα συναίσθημα, άρρηκτα συνδεδεμένο με συναισθήματα άγχους, ανησυχίας και θυμού. Το άτομο που ζηλεύει βιώνει ένα φόβο προδοσίας ή εγκατάλειψης, που το οδηγεί σε φόβο και αβεβαιότητα. Υπό αυτή την απειλή, οδηγείται σε αυθαίρετα συμπεράσματα, αναπτύσσει συχνά έμμονες ιδέες ή και μία στρατηγική αντιμετώπισης, που δίνει την ψευδαίσθηση πως με αυτόν τον τρόπο ενδέχεται να αποφύγει δυσάρεστες εκπλήξεις. Η ικανότητα λογικού συλλογισμού και κρίσης αλλοιώνεται.

Η ζήλια μπορεί να εκφραστεί μέσα από συμπεριφορές παρακολούθησης, επιφυλακτικότητας, καχυποψίας, περιορισμό της κοινωνικής ζωής, ανάγκη συνεχών διαβεβαιώσεων και τάση υποτίμησης και κατηγορίας του συντρόφου. Το άτομο που ζηλεύει δυσκολεύεται να ζήσει στο παρόν, περιμένοντας το κακό που – αναπόφευκτα κατά τον ίδιο- θα συμβεί. Νιώθει μια μόνιμη ανησυχία και βρίσκεται διαρκώς σε εγρήγορση.

Ο ζηλιάρης ξεκινά από ένα θεμελιακό αξίωμα για το οποίο είναι πεπεισμένος και δεν μπαίνει στη διαδικασία να το αμφισβητήσει. Με λίγα λόγια, αρχίζει από το συμπέρασμα και προσπαθεί να καταλήξει στην επαλήθευση αυτού. Αντιμετωπίζει έτσι τις συμπεριφορές του συντρόφου του ως στοιχεία που επιβεβαιώνουν τις αμφιβολίες που είχε για εκείνον, αξιολογώντας αυτές μέσα από τον παραμορφωτικό φακό της ζήλιας.

Παθολογική ζήλια

Ο ακραία ζηλιάρης νιώθει μόνος του και παράλληλα αυτο- απομονώνεται, με μοναδική συντροφιά το συναίσθημα της ζήλιας.

Το άτομο που βιώνει παθολογική ζήλια αναπτύσσει μία σχέση εξάρτησης από τον άλλο, απομονώνοντάς τον και επιρρίπτοντας επιπλέον συνεχείς κατηγορίες για τα προβλήματα της σχέσης. Οι ρόλοι θύτη και θύματος εναλλάσσονται: το άτομο λειτουργεί ως θύτης ενώ παράλληλα νιώθει συνέχεια ως θύμα.

Η υπερβολική ζήλια γίνεται συχνά πηγή σύγκρουσης, καθώς αυτός που την υφίσταται, βιώνει συναισθηματικές αντιδράσεις για τις οποίες δεν είναι πάντα υπεύθυνος. Σε πολλές περιπτώσεις, το άτομο που βιώνει τη ζήλια αναπτύσσει μια αμυντική στάση και απομακρύνεται, ενισχύοντας έτσι εν τέλει τις αμφιβολίες του ζηλιάρη συντρόφου.

Η ζήλια λοιπόν δηλητηριάζει τη σχέση. Η αναγνώριση και η αποδοχή του προβλήματος, καθιστά εφικτή και την επίλυσή του. Η ενσυναίσθηση ως προς τα όσα υφίσταται ο σύντροφός μας λόγω της ζήλιας μας, μπορεί να αποτελέσει ένα κίνητρο αλλαγής.

Συναισθηματική αποκλιμάκωση της ζήλιας

Στα πλαίσια της σχέσης είναι ύψιστης σημασίας να αναπτυχθεί ο διάλογος και να στρέψουμε την προσοχή μας, όχι στις πράξεις αλλά στα συναισθήματα και τις απόψεις του συντρόφου μας. Η αντικειμενική ακρόαση έχει σαν αποτέλεσμα τη συναισθηματική αποκλιμάκωση. Ο κάθε ένας από τους συντρόφους σε μία σχέση πρέπει να έχει το χώρο και το χρόνο να εκφράσει τις ανάγκες του, τις προσδοκίες και τα προβλήματά του. Η κατανόηση μπορεί να οδηγήσει σε κοινώς αποδεκτές και άρα ικανοποιητικές λύσεις.

Πρέπει επιπλέον να αξιολογήσουμε κατά πόσον οι συμπεριφορές μας, π.χ. τα οργισμένα ξεσπάσματα, σχετίζονται απαραίτητα με τις συμπεριφορές του άλλου. Η ανάληψη ατομικής ευθύνης είναι απαραίτητη και μας ωθεί συχνά να αμφισβητήσουμε τον εαυτό μας και τις πράξεις του. Στη διαδικασία αυτή βοηθάει η διερεύνηση τυχόν γενικευμένων περιοριστικών πεποιθήσεων που ενδέχεται να έχουμε υιοθετήσει και να προσδιορίζουν τη συμπεριφορά μας, όπως π.χ. το ότι δεν αξίζουμε ή το ότι όλες οι σχέσεις διαλύονται μετά την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.

Είναι ιδιαίτερα υποβοηθητικό να αναλύσουμε το θυμό μας, σκεπτόμενοι τις συνθήκες, τα διάφορα συναισθήματα αλλά και τις σκέψεις που σχετίζονται με αυτόν. Μέσω της αυτοπαρατήρησης μπορούμε να εξετάσουμε τις επιθυμίες και τις προσδοκίες που μας οδήγησαν στο θυμό, από μία σχετική απόσταση.

Αντιμετώπιση της ζήλιας

Θεμελιώδες βήμα κατά την αντιμετώπισή της είναι να μάθει το άτομο να μην υποτιμάει τον εαυτό του, ενισχύοντας έτσι την αυτοεκτίμησή του. Η αναγνώριση της αξίας του εαυτού μας, θα μειώσει αναπόφευκτα τις συμπεριφορές της ζήλιας, οι οποίες αν μη τι άλλο, πέρα από την υποτίμηση του άλλου, συνιστούν και πράξεις υποτίμησης του ίδιου μας του εαυτού. Η κάλυψη των βασικών αναγκών μας πρωτίστως από εμάς τους ίδιους μειώνει την ανάγκη μας για μια συμβιωτικού τύπου σχέση, μειώνοντας επακόλουθα την πιθανότητα διαρκών απογοητεύσεων λόγω μη εκπλήρωσης ορισμένων προσδοκιών.

Σε περίπτωση που όλα αυτά φαντάζουν δύσκολα, η αναζήτηση βοήθειας από κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας, πρωτίστως σε επίπεδο ατομικής ψυχοθεραπείας αλλά και σε επίπεδο συμβουλευτικής ζεύγους, μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη.

Εν τέλει, το πιο σημαντικό, όσο τρομακτικό και αν ακούγεται σε πρώτο επίπεδο, είναι να αναρωτηθούμε τι έχουμε να χάσουμε εάν μπούμε στη διαδικασία αλλαγής του χαρακτηριστικού αυτού της προσωπικότητάς μας και να συνειδητοποιήσουμε ότι πιθανότατα η αλλαγή συνεπάγεται εξέλιξη αλλά ίσως και βελτίωση, τόσο του εαυτού μας, όσο και της ποιότητας των σχέσεών μας.

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις για την υγεία από την Ελλάδα και τον Κόσμο
Ακολουθήστε το healthweb.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Ακολουθήστε το healthweb.gr στο κανάλι μας στο YouTube

Διαβάστε Eπίσης:

Η ζήλια είναι τόσο καθολική που ακόμη και τα σκυλιά την αισθάνονται

Σταμάτα να σαμποτάρεις τη σχέση σου

Νέο μέλος στην οικογένεια. Πώς θα αποφύγετε τη ζήλια μεταξύ των παιδιών

Βοηθήστε το παιδί σας να αντιμετωπίσει την παιδική ζήλια

Πως θα αντιμετωπίσετε αποτελεσματική το ζηλιάρη σύντροφο

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

svg%3E svg%3E
svg%3E
svg%3E
Περισσότερα

Τι να γνωρίζετε για την αμφιθυμική προσκόλληση

Αμφιθυμική προσκόλληση: Η αμφιθυμική προσκόλληση είναι μια μορφή ψυχολογικής προσκόλλησης που εκδηλώνεται όταν το παιδί ή ο ενήλικας βιώνει ανάμεικτα και αντικρουόμενα συναισθήματα απέναντι στους σημαντικούς του ανθρώπους. Αυτό το είδος προσκόλλησης

Πώς θα καταλάβεις ότι έχεις καταπιεσμένο θυμό

Ένα από τα πρώτα σημάδια του καταπιεσμένου θυμού είναι η γενική αίσθηση δυσφορίας ή ανησυχίας. Αν νιώθετε συχνά μια βαριά διάθεση ή αν έχετε μια αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά χωρίς να μπορείτε να προσδιορίσετε τι είναι, ίσως να είναι ένδειξη ότι κρατάτε μέσα σας θυμό

Μάθημα ζωής σε μια εποχή που το ψέμα διαδίδεται ταχύτατα

Μάθημα ζωής: Η διάδοση ψευδών ειδήσεων μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Από την πολιτική μέχρι την υγεία, η παραπληροφόρηση μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις μας και να διαμορφώσει την αντίληψή μας για την πραγματικότητα.

Συναισθήματα: H εκδήλωση συναισθημάτων δεν ειναι αδυναμία

Συναισθήματα: Τα συναισθήματα δεν είναι αδυναμία, αντίθετα είναι μία φυσική και αναπόφευκτη πλευρά της ανθρώπινης εμπειρίας. Στην κοινωνία μας, πολλές φορές τα συναισθήματα, όπως η λύπη, ο θυμός ή ο φόβος,

Άγχος: Πώς οι αισθήσεις μας μπορούν να μας ανακουφίσουν

Άγχος: Οι αισθήσεις μας —όραση, ακοή, αφή, γεύση και οσμή— έχουν τεράστια δύναμη να επηρεάσουν την ψυχολογική και συναισθηματική μας κατάσταση. Μπορούν να μας ηρεμήσουν και να μειώσουν το άγχος, παρέχοντας ανακούφιση

Πώς να μην νιώθετε πως χάνετε τον έλεγχο

Άγχος: Η αίσθηση ότι χάνουμε τον έλεγχο μπορεί να είναι εξαιρετικά αγχωτική και απογοητευτική. Όταν τα πράγματα φαίνονται να ξεφεύγουν από τα χέρια μας, το άγχος αυξάνεται, και η αίσθηση αδυναμίας εντείνεται. Ωστόσο, υπάρχουν τρόποι

Γιατί οι έφηβοι είναι τόσο θυμωμένοι

Εφηβεία οργή: Οι έφηβοι συχνά βιώνουν ισχυρές συναισθηματικές αντιδράσεις λόγω των αλλαγών που συμβαίνουν στο σώμα και στο μυαλό τους, καθώς και λόγω των κοινωνικών και οικογενειακών πιέσεων.

Πώς να ξεπεράσετε το άγχος αποχωρισμού

Άγχος αποχωρισμού: Η «αγχώδης αποχωριστική διαταραχή» (ή Separation Anxiety Disorder) είναι μια ψυχιατρική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υπερβολικό άγχος και φόβο όταν ένα άτομο, συνήθως παιδί.

Close Icon